jawne 15

Coraz częściej obserwujemy silne dążenia ludzi do władzy. Dzieje się tak, ponieważ
postrzegają ją jako symbol prestiżu, wysokiej pozycji społecznej czy bogactwa. Rzadko
jednak uświadamiamy sobie, jak bardzo władza może zmienić człowieka i wpływać na
jego psychikę. Zarówno życie, jak i literatura pokazują, że sprawowanie władzy
doprowadza do diametralnej, negatywnej przemiany człowieka. To powoduje brak
empatii i zgodę na niemoralne działania.
Negatywnej przemiany doświadczył Makbet, tytułowy bohater książki Williama
Szekspira. W tragedii widzimy, jak napędzany przepowiednią wiedźm, własną ambicją
i namowom żony bohater, świadomie przekracza granice prawa i moralności, by
sięgnąć po koronę. I choć poznajemy Makbeta jako rycerza uczciwego, wzorowego
i lojalnego wobec króla Duncana, to w trakcie akcji bohater bardzo się zmienia i nie
przypomina siebie z początku książki. Dopuszcza się bowiem królobójstwa. To jednak
dopiero początek przemiany Makbeta, gdyż z czasem staje się on coraz gorszy. Każde
zabójstwo niesie za sobą kolejne, bohater wpada w pułapkę zbrodni. Zaślepiła go władza,
a z czasem lęk o to, by jego haniebnie czyny nie ujrzały światła dziennego. Z tego
względu zleca nawet zamordowanie swojego przyjaciela – Banka. Chwilowo dręczyły go
wyrzuty sumienia, doznawał halucynacji, miał przewidzenia, czego przykładem może być
uczta w zamku – widział tam swojego przyjaciela – Banka. W końcu jednak staje się
zimny jak lód i reaguje obojętnością nawet na śmierć swojej żony – Lady Makbet.
Przemienia się z oddanego rycerza w zbrodniarza i tyrana, który nie wie, co to
empatia, przyjaźń czy prawda. Za swoje winy płaci jednak wysoką cenę – w końcu
zostaje zabity z rąk Makduffa. Historię Makbeta możemy czytać jako przestrogę przed
niekontrolowaną ambicją i konsekwencjami haniebnych działań. Los Makbeta pokazuje,
że władza deprawuje człowieka i zezwala na okrucieństwa.
Podobną sytuację widzimy w dramacie pt. „Balladyna” Juliusza Słowackiego.
Balladynę poznajemy jako skromną dziewczynę, która jednak w celu zdobycia władzy,
kierowana pragnieniem bycia żoną księcia Kirkora, nie cofa się przed niczym i zostaje
okrutną zbrodniarką. Morduje wszystkich, którzy staną jej na drodze – nawet swoich
bliskich. Balladyna zabija bowiem swoją siostrę – Alinę, która była jej rywalką w drodze
po serce księcia Kirkora. To oznacza jej moralny upadek. W momencie, gdy osiągnęła
swój cel, stała się jeszcze okrutniejsza – nieempatyczna, brutalna i bez serca, także
w kontekście własnej matki. Okazuje się, że instancją wymierzającą sprawiedliwość była
natura – tytułowa bohaterka ginie rażona piorunem.
Makbeta i Balladynę łączy fakt, że władza ich zniszczyła i przyczyniła się do
przemiany negatywnej. Będąc zaślepionym władzą, człowiek nie odróżnia dobra od zła
i nie dostrzega tego, co w życiu ważne. Współcześnie możemy obserwować podobne
historie, ale na przykład na gruncie polityki.