Sprawdzian z geografii

Notatka do lekcji geografii dla klasy 7: Środowisko przyrodnicze Polski (cz. I)
1. Współrzędne geograficzne skrajnych punktów Polski:
Najbardziej wysunięty punkt na północ: Jastrzębia Góra (54°50'N)
Najbardziej wysunięty punkt na południe: szczyt Opołonek (49°00'N)
Najbardziej wysunięty punkt na wschód: kolano Bugu (24°09'E)
Najbardziej wysunięty punkt na zachód: zakole Odry koło Cedyni (14°07'E)
Rozciągłość południkowa Polski to ok. 5°50' (ok. 649 km) i wpływa na różnice w długości dnia w różnych częściach kraju.
Rozciągłość równoleżnikowa to ok. 10° (ok. 689 km), co ma znaczenie dla stref czasowych.
2. Sąsiedzi Polski:
Na północy Polska graniczy z Morzem Bałtyckim, a jej sąsiadami są Niemcy (zachód), Czechy i Słowacja (południe), Ukraina i Białoruś (wschód) oraz Litwa i Rosja (obwód kaliningradzki) na północnym wschodzie. Warto omówić te granice na mapie.
3. Ważne wydarzenia geologiczne:
Era paleozoiczna: tworzenie się gór (orogeneza kaledońska i hercyńska); powstanie Gór Świętokrzyskich.
Era mezozoiczna: dominacja dinozaurów; powstawanie amonitów.
Era kenozoiczna: orogeneza alpejska, powstanie Karpat i Sudetów.
4. Trylobity i amonity:
Trylobity (era paleozoiczna) – stawonogi, łatwo rozpoznawalne po segmentowanym ciele.
Amonity (era mezozoiczna) – głowonogi o charakterystycznych spiralnych muszlach.
5. Rozpoznanie gór na mapie:
Góry Świętokrzyskie – centralna Polska
Karkonosze – południowo-zachodnia Polska, Sudety
Gorce – Karpaty, południowa Polska
Góry Stołowe – Sudety, granica z Czechami
Bieszczady – Karpaty Wschodnie, południowo-wschodnia Polska
Tatry – Karpaty Zachodnie, granica ze Słowacją
6. Przykłady gór w Polsce i Europie:
Góry zrębowe: Sudety, Schwarzwald (Niemcy).
Góry fałdowe: Karpaty, Alpy, Pireneje.
Góry wulkaniczne: góra Św. Anny (Polska), Wezuwiusz (Włochy).
7. Formy polodowcowe:
Morena – materiał skalny naniesiony przez lodowiec.
Sandry – rozległe równiny żwirowo-piaszczyste.
Kemy i ozy – wąskie, długie pagórki powstałe pod lodem.
8. Cechy ukształtowania Polski i procesy geologiczne:
Polska jest krajem nizin, ale zróżnicowanym:
Północ – pas nizin polodowcowych (procesy lodowcowe).
Centralna Polska – wyżyny (denudacja i procesy krasowe).
Południe – góry fałdowe (Tatry) i zrębowe (Sudety) (orogeneza).
9. Krainy geograficzne na mapie:
Warto zaznaczyć na mapie główne krainy takie jak Nizina Mazowiecka, Wyżyna Lubelska, Sudety, Karpaty.
10. Pasy ukształtowania na mapie:
Pas pobrzeży
Pas pojezierzy
Pas nizin środkowopolskich
Pas wyżyn
Pas gór
11. Surowce mineralne na mapie:
Węgiel kamienny (Górny Śląsk, Zagłębie Lubelskie).
Miedź (Legnica, Lubin).
Sól kamienna (Wieliczka).
Gaz ziemny (Podkarpacie).
12. Czynniki kształtujące klimat Polski:
Położenie geograficzne (między Europą Wschodnią a Zachodnią).
Wpływ Atlantyku (klimat morski) oraz kontynentalny na wschodzie.
Rzeźba terenu – góry wpływają na cyrkulację powietrza.